ทำอย่างไรให้ลูกมีระเบียบวินัย โดยไม่ต้องคอยดุหรือบังคับ?

คุณพ่อคุณแม่หลายบ้านอาจเคยเจอสถานการณ์แบบนี้ 🧐
ตื่นเช้ามาก็ต้องคอยบอกลูกให้ลุกจากเตียง รีบแต่งตัว กินข้าว เตรียมกระเป๋า หรือแม้แต่หลังเล่นของเล่นเสร็จ ก็ต้องคอยเตือนให้เก็บของอยู่เสมอ
บางครั้งบอกหลายรอบแล้วลูกก็ยังไม่ทำ จนคุณพ่อคุณแม่อดไม่ได้ที่จะต้องดุหรือขึ้นเสียง
แต่รู้ไหมว่า การสร้างระเบียบวินัยให้ลูกไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการดุหรือบังคับเสมอไป
เพราะเด็กยังอยู่ในช่วงเรียนรู้ที่จะควบคุมตัวเอง จัดการเวลา และรับผิดชอบสิ่งต่าง ๆ ด้วยตัวเอง
สิ่งสำคัญคือการค่อย ๆ สอนให้ลูกเข้าใจว่าอะไรควรทำ ทำเมื่อไหร่ และทำอย่างไร จนสามารถทำสิ่งเหล่านั้นได้ด้วยตัวเองมากขึ้น
แล้วพ่อแม่จะเริ่มฝึกวินัยให้ลูกได้อย่างไร ?
1. เริ่มจากกิจวัตรง่าย ๆ ที่ทำเป็นประจำ
เด็กจะเรียนรู้ได้ง่ายขึ้นเมื่อสิ่งต่าง ๆ มีรูปแบบที่คุ้นเคยและคาดเดาได้ เช่น ตื่นนอนแล้วแปรงฟัน
แต่งตัว กินข้าว และเตรียมกระเป๋าไปโรงเรียน
คุณพ่อคุณแม่อาจเริ่มจากกิจวัตรเพียงไม่กี่อย่างก่อน แล้วค่อย ๆ ฝึกให้ลูกทำตามลำดับเดิมเป็นประจำ เมื่อลูกเริ่มคุ้นเคยก็จะเข้าใจว่าตัวเองต้องทำอะไรต่อไป โดยไม่ต้องรอให้พ่อแม่คอยบอกทุกขั้นตอน

2. ตั้งข้อตกลงให้ชัดเจนและเหมาะกับวัย
การมีกติกาช่วยให้ลูกรู้ว่าควรปฏิบัติตัวอย่างไร แต่กติกาควรเข้าใจง่าย ไม่ซับซ้อน และเหมาะกับความสามารถของเด็ก เช่น
- เล่นของเล่นเสร็จแล้วช่วยกันเก็บเข้าที่
- ถึงเวลาเข้านอน เราจะหยุดเล่นและเตรียมตัวเข้านอน
- ก่อนออกจากบ้าน ต้องตรวจดูกระเป๋าให้เรียบร้อย
ควรอธิบายเหตุผลของข้อตกลงให้ลูกเข้าใจ และพ่อแม่เองก็ควรปฏิบัติตามอย่างสม่ำเสมอด้วยค่ะ

3. ให้ลูกมีส่วนร่วมในการเลือกและตัดสินใจ
แทนที่จะสั่งลูกทุกอย่าง ลองเปิดโอกาสให้ลูกได้เลือกในสิ่งที่เหมาะสมกับวัย เช่น
- วันนี้อยากใส่เสื้อสีไหน?
- อยากแปรงฟันก่อนหรือเปลี่ยนชุดก่อน?
- อยากเก็บบล็อกหรือเก็บตุ๊กตาก่อน?
การให้ลูกได้เลือกช่วยให้เด็กรู้สึกว่าตัวเองมีส่วนร่วม และได้ฝึกคิดตัดสินใจ รวมถึงเรียนรู้ที่จะรับผิดชอบต่อสิ่งที่ตัวเองเลือกด้วยค่ะ

4. มอบหมายหน้าที่เล็ก ๆ ให้ลูกรับผิดชอบ
ไม่จำเป็นต้องรอให้ลูกโตถึงจะเริ่มฝึกความรับผิดชอบได้ เพราะเรื่องเล็ก ๆ ในบ้านก็เป็นโอกาสให้ลูกได้เรียนรู้ เช่น
- เก็บของเล่นหลังเล่นเสร็จ
- นำเสื้อผ้าใส่ตะกร้า
- จัดรองเท้าให้เข้าที่
- ช่วยเตรียมกระเป๋าก่อนไปโรงเรียน
ในช่วงแรกคุณพ่อคุณแม่อาจต้องทำไปพร้อมกับลูก แต่เมื่อเด็กเริ่มคุ้นเคยก็ลองให้ลูกลงมือทำด้วยตัวเองมากขึ้นนะคะ

5. ชื่นชมความพยายาม ไม่ใช่แค่ผลลัพธ์
เมื่อลูกเริ่มทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยตัวเอง อย่าลืมชื่นชมให้ลูกเห็นว่าความพยายามของเขามีความหมาย
เช่น แทนที่จะพูดเพียงว่า “เก่งมาก” ลองเปลี่ยนเป็น
- “วันนี้หนูจำได้ด้วยว่าต้องเก็บของเล่น ขอบคุณนะคะ”
- “แม่เห็นว่าหนูพยายามแต่งตัวเองจนเสร็จเลย”
- “วันนี้หนูเตรียมกระเป๋าเองได้แล้วนะ”
คำชื่นชมที่เจาะจงพฤติกรรมช่วยให้ลูกเข้าใจว่าตัวเองทำอะไรได้ดี และอยากลองทำสิ่งนั้นอีกในครั้งต่อไปค่ะ

6. ใช้ตัวช่วยให้ลูกมองเห็นและเข้าใจเวลา
สำหรับเด็กเล็ก การบอกด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียวอาจยังทำให้เข้าใจลำดับกิจกรรมหรือเวลาได้ยาก
คุณพ่อคุณแม่จึงอาจใช้ภาพกิจวัตร ตารางประจำวัน หรือนาฬิกากิจวัตรเป็นตัวช่วย เพื่อให้ลูกมองเห็นว่าตอนนี้ต้องทำอะไร และกิจกรรมต่อไปคืออะไร
ตัวอย่างเช่น เมื่อลูกตื่นนอน ก็สามารถดูภาพกิจวัตรเพื่อทำตามขั้นตอนต่าง ๆ ได้ หรือเมื่อเล่นเสร็จก็เห็นว่าถึงเวลาเก็บของเล่นแล้ว
การมีตัวช่วยที่มองเห็นได้ชัดเจน ช่วยให้ลูกค่อย ๆ เรียนรู้การจัดการกิจวัตรของตัวเอง โดยมีคุณพ่อคุณแม่คอยแนะนำอยู่ข้าง ๆ

ระเบียบวินัยไม่ได้สร้างได้ภายในวันเดียว
การฝึกระเบียบวินัยให้ลูกไม่ใช่การทำให้ลูกเชื่อฟังทุกคำสั่ง แต่คือการค่อย ๆ สอนให้ลูกเรียนรู้
ที่จะควบคุมตัวเอง เข้าใจข้อตกลง รู้จักหน้าที่ และรับผิดชอบสิ่งต่าง ๆ ตามวัย
ในบางวันลูกอาจทำได้ดี แต่บางวันก็อาจยังต้องการความช่วยเหลือ ซึ่งเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ค่ะ
คุณพ่อคุณแม่ไม่จำเป็นต้องคาดหวังให้ลูกทำทุกอย่างได้สมบูรณ์แบบตั้งแต่ครั้งแรก
เพียงให้โอกาสลูกได้ลองทำ ฝึกฝนอย่างสม่ำเสมอ และคอยสนับสนุนเมื่อเขาต้องการ
เพราะวินัยที่ดีไม่ได้เกิดจากความกลัวการถูกดุ แต่เกิดจากการเรียนรู้และฝึกฝนจนลูกค่อย ๆ
ทำสิ่งต่าง ๆ ได้ด้วยตัวเอง 💛
ASTA family ร่วมสร้างช่วงเวลาดี ๆ กับลูกไปด้วยกัน



ความคิดเห็น